Je weet niet wat je niet weet

Je werkt al jaren met de computer en je kunt er mee lezen en schrijven. Tekstverwerken, afbeeldingen bewerken, spreadsheets gebruiken, presentaties maken, online werken, het heeft allemaal geen geheimen meer. Denk je.

Dan krijg je een stagiaire. Ze gaat meewerken aan het ontwikkelen van lesmateriaal. Dat moet allemaal in een bepaalde opmaak en daarom denk je: het is handig als ik haar even de werking uitleg van het opmaakkwastje in MS Word.

We pauzeren hier voor de Stoomcursus Opmaakkwast. U kunt als u wilt de opmaak (kleur, lettertype, -grootte enzovoort) van een tekstdeel in één keer toepassen op een ander deel. Selecteer tekst met gewenste opmaak, klik op het kwastje en sleep over de te bewerken tekst. Klaar.

‘Je weet hoe je kunt werken met het opmaakkwastje?’ vroeg ik. Ze knikte. ‘Zeker. Één keer klikken als je één keer opmaak kopieert. Dubbelklikken als je naar meer stukjes de opmaak wilt kopiëren.’
Ik moest het voor mezelf even herhalen. ‘Dubbelklikken als je…’
Dat wist ik dus niet. Ik gebruik dat kwastje regelmatig – ik mag graag schilderen – en inderdaad vond ik het wel een beetje onhandig dat ik elke keer opnieuw erop moest klikken als ik verschillende tekstdelen wilde bewerken. Maar dat Word een voorziening had die dat voor me regelde, wist ik niet.

Dat ik daar een kennishiaatje had, ik vond het eigenlijk geen probleem. Nu weet ik het en nu kan ik die kennis benutten. Maar dat ik zelf niet op zoek was gegaan naar een oplossing voor iets dat ik al lange tijd als onhandig beschouwde, dat stak me. Dit begon te lijken op een geval van niet weten dat je iets niet weet.

Weten
Elke aardbewoner leert zijn hele leven. Van professor Swaab weten we dat dat al in de baarmoeder begint. En van onszelf weten we dat we, jaren na school, nog elke dag dingen bijleren. Een peuter weet al veel, maar weet nog nauwelijks iets over wat hij niet weet. Is de dreumes eenmaal volwassen geworden dan ligt het anders: hij kijkt om zich heen en ziet overal zaken waar hij weinig vanaf weet. Ergo: de volwassen Wetende Mens (Homo Sapiens) weet wat hij niet weet. Tot zover de theorie. Want het komt toch vaak voor dat we niet weten wat we niet weten. Ik noem een willekeurig voorbeeld: het zou wel eens kunnen zijn dat u denkt dat u weet hoe u de opmaakkwast in Word moet gebruiken, maar u weet het maar half. Die mensen zijn er.

‘Ik heb het ooit eens op een cursus gehad op school,’ zei mijn stagiaire. ‘O,’ zei ik. Een cursus volgen. Helemaal niet zo’n slecht idee. U kunt cursussen volgen over zaken waarvan u weet dat u een leek op dat gebied bent. Maar u kunt zich dus ook inschrijven voor een cursus over een onderwerp waarvan u denkt dat u alles al weet. U denkt dat u alles al weet, maar u weet dat u dat niet weet. Een stapje verder en u weet wát u niet weet.