I Stock 2160439321

Onderzocht: duaal leiderschap mogelijke oplossing voor lerarentekort 

Duaal leiderschap is één van de kenmerken van Goud Onderwijs. Twee gelijkwaardige schoolleiders zijn samen verantwoordelijk voor het leiderschap van de school. Eén directeur richt zich volledig op de inhoud van het onderwijs en ondersteunt het team. De andere directeur houdt zich uitsluitend bezig met de schoolorganisatie.  

Onderzoek door Universiteit van Amsterdam 

Twee onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam onderzochten op vijf Goud-scholen hoe duaal leiderschap samenhangt met de bevlogenheid van leerkrachten. Bevlogen leerkrachten vallen minder snel uit en zijn minder geneigd om te vertrekken. Daarmee is bevlogenheid van invloed op het lerarentekort.  

De resultaten in het kort

Daisy van den Berghe, onderzoeker van de Universiteit van Amsterdam, vat de resultaten van het onderzoek naar de effecten van duaal leiderschap samen. 

'Wat we hebben onderzocht is hoe duaal leiderschap samenhangt met de bevlogenheid van leerkrachten. Onder duaal leiderschap verstaan we dat er twee directeuren formeel zijn aangesteld en dat zij een gelijkwaardige en gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben voor hun eigen taken, maar ook voor de school als geheel. 

De conclusie van ons onderzoek is dat we zien dat dualeiderschap een veelbelovende structurering is van het schoolleiderschap. En dat het heel positief samenhangt met de bevlogenheid van leerkrachten. Dat is geen directe relatie, maar dat loopt via energiebronnen, de energiegevers.

En de energiegevers die we onderzocht hebben, zijn bijvoorbeeld autonomie (wel gekaderde autonomie), maar ook feedback op prestaties, de mogelijkheden tot professionele ontwikkeling. Dus hoe meer mensen energiebronnen ervaren, hoe meer bevlogen ze zijn. En duale leiders kunnen nou eenmaal ervoor zorgen dat er meer energiebronnen zijn.

Twee directeuren gewoon maar simpelweg neerzetten is niet voldoende. Er zijn een aantal kernprincipes waaraan duale leiderschap moet voldoen.

- Ze moeten formeel zijn aangesteld, dus beide directeuren hebben een formele functie.
- Ze moeten gelijkwaardig zijn. Dus wanneer de één iets zegt, moet dat ook gelden voor de ander.
- Ze moeten complementair zijn aan elkaar. Dus bij Goudscholen zien we dat dat verdeeld is over een onderwijskundig gebied en over een gebied van bedrijfsvoering.
- Ze hebben gezamenlijke verantwoordelijkheid. De taken kunnen wel verdeeld zijn, maar uiteindelijk zijn ze gezamenlijk verantwoordelijk voor de school als geheel.
- En de samenwerking daarin is een essentiële voorwaarde. Dus hoe zij samenwerken, bijvoorbeeld dezelfde waarde uitdragen, dat is superbelangrijk voor het goed functioneren van duale leiderschap.

Uit ons onderzoek is gebleken dat duale leiderschap een mogelijke oplossing kan bieden voor het lerarentekort. Omdat duale leiders ervoor kunnen zorgen dat leerkrachten meer bevlogen voor de klas staan en de druk op het onderwijspersoneel afneemt, waardoor zij uitval kunnen voorkomen. 

Daarnaast heeft het voor de duale leiders ook heel veel voordelen. We zien dat de complexiteit van het beroep enorm is toegenomen en dat eigenlijk het beroep niet haalbaar is alleen. Dus om het te kunnen verdelen, levert heel veel voordelen op voor de effectiviteit van het leiderschap.

Daarnaast zien we ook relationele voordelen. Doordat zij met elkaar kunnen sparren en een bepaalde verantwoordelijkheid kunnen delen, levert dat ook voor beide leiders heel veel voordelen op.

Bevlogenheid door energiegevers 

De onderzoekers constateren dat er door duaal leiderschap meer ruimte is voor begeleiding, ondersteuning en professionele ontwikkeling. Leraren die aangeven dat ze het duaal leiderschap effectief vinden, ervaren ondersteuning, feedback, autonomie en mogelijkheden om zich professioneel te ontwikkelen. Dit zijn energiebronnen die samenhangen met een hogere bevlogenheid. 

Ondersteuning, feedback, autonomie en mogelijkheden om zich professioneel te ontwikkelen zijn energiebronnen die samenhangen met bevlogenheid.

Schoolleiderschap is complexer geworden 

De onderzoekers zien dat de complexiteit van het beroep enorm is toegenomen en dat het eigenlijk alleen niet haalbaar is.  Door de verdeling in taken kunnen duale leiders beter zorgen voor meer energiebronnen, waardoor de druk op het team afneemt. Ook voor de schoolleiders zelf heeft duaal leiderschap voordelen.  

Wil je meer weten over de pijlers van Goud Onderwijs en de manier van organiseren op Goud-scholen? 

Congres: Van Goed naar Goud

Ontdek Goud Onderwijs zelf
Programma en inschrijven
x