‘Ik voel me net Sjakie, uit Sjakie en de chocoladefabriek’

Duurzame ontwikkelingen en kansengelijkheid

Ze begon ooit op de pabo. ‘Ik wilde gewoon heel graag leerkracht worden, en dat werd ik ook. Over mijn loopbaan had ik toen nog helemaal niet nagedacht. Die is eigenlijk vanzelf ontstaan. Ik raakte betrokken bij het management en werd uiteindelijk schoolleider. Later kreeg ik de kans om een school op te richten. Tien jaar geleden maakte ik de overstap naar een klein onderwijsadviesbureau, waar ik me vooral richtte op thematisch onderwijs. Nu werk ik bij de CED-Groep, een grote en professionele organisatie. Hier kan ik werken aan duurzame oplossingen en kansengelijkheid, iets wat ik ontzettend belangrijk en mooi vind.’

Pilot kennisthema's Nieuwsbegrip Next

Voor wie het heeft gemist: Nieuwsbegrip is vanaf het nieuwe schooljaar overgegaan op een vernieuwde versie. Een belangrijke verandering is dat teksten en opdrachten in actuele nieuwsthema’s van twee weken op elkaar voortbouwen. Daarnaast kunnen scholen werken met kennisthema's. Leerlingen verdiepen zich in vijf weken nog verder in een onderwerp dat aansluit bij de kerndoelen voor wereldoriëntatie en burgerschap.

De pilot op Het Palet

‘Sandra is een fantastische, betrokken leerkracht,’ zegt Daniëlle. ‘Ze voelt haar leerlingen goed aan en zorgt voor een fijne sfeer in de klas. Toen ik er was, waren ze in de laatste week van het thema. De kinderen hadden voor die tijd al veel geleerd. Sandra is enthousiast, want ze ziet dat de kinderen veel meer kennis hebben opgedaan.’

Wat Danielle is opgevallen:

• De woordenschat is echt uitgebreid. Ik hoorde leerlingen woorden als 'gewerveld' en 'ongewerveld' actief gebruiken.
• De lesopbouw vind ik heel sterk: een opening, dan instructie, zelfstandige verwerking, terugkoppeling en een afzwaaier. Sandra werkt daar ook graag mee.
• De werkvormen stimuleren kinderen om samen te werken en te overleggen in tweetallen.
• Eén opdracht vond ik extra leuk: de ene leerling beschrijft een dier en de ander moet raden welk dier het is.
• Het voorleesboek dat bij het thema hoort, vind ik een mooie toevoeging. Het zorgt voor extra verdieping en meer verbanden.
• Wat me ook opviel: kinderen leren veel meer dan alleen taal. Ze oefenen ook studievaardigheden, bijvoorbeeld door het maken van een boomdiagram.
• De combinatie van lezen en schrijven vind ik erg goed. Schrijven helpt kinderen om beter te onthouden.

Hoge verwachtingen

Nieuwsbegrip legt de lat hoog. Dat zie je terug in de klas. 'De lessen zijn pittig,’ zegt Daniëlle. ‘Leerlingen komen echt voor uitdagingen te staan. Dat is goed, want we weten uit onderzoek dat hoge verwachtingen belangrijk zijn. Leerkrachten weten dat ook. Maar het vraagt wel wat van hen. Je moet als leerkracht motiveren, veel enthousiasme laten zien en uitgebreid modelen. Ook is het belangrijk om hardop te benoemen welke verbanden er zijn met eerdere lessen. Dat is echt actief lezen. In de handleiding vinden leerkrachten hier goede uitleg over.'

Alles wat leerlingen lezen en doen, draagt bij aan kennisopbouw, inzicht en leesvaardigheid. De teksten en opdrachten vormen een rode draad die leidt naar een betekenisvolle eindopdracht. 

Kennismaken met Team Nieuwsbegrip

Daniëlle heeft inmiddels kennisgemaakt met de makers van Nieuwsbegrip. ‘Mijn indruk: hele bevlogen mensen. Zij zijn constant bezig met vragen als: wat zegt onderzoek? Hoe kunnen we het goed onderbouwen? Wat heeft de leerkracht nodig? Hoe bieden we dat zo praktisch mogelijk aan? Hoe zorgen we dat de leerkracht met minimale inspanning optimaal kan lesgeven? Er wordt heel goed nagedacht over de aansluiting op de lespraktijk.’

Wat gebeurt er nu achter de schermen? ‘Het team is bezig met het reviseren van het eerste kennisthema. Dat doen ze op basis van de feedback uit de pilot. Ik heb mijn bevindingen op papier gezet en gedeeld, maar ben ook nog in gesprek gegaan met de auteurs. Dat levert toch altijd net iets meer op. Verder zijn ze gestart met het ontwikkelen van het tweede kennisrijke thema. Dat thema staat in het teken van duurzaamheid, in combinatie met burgerschap. In groep 7 en 8 gaat het over fast fashion.’

Een frisse blik

Daniëlle is nog maar kort betrokken bij Nieuwsbegrip, maar kende het al wel van de scholen waar ze als adviseur kwam. Hoe kijkt zij naar de vernieuwingen? ‘Het meest waardevol vind ik de verdieping door de kennisthema's,’ zegt ze. ‘Als je steeds werkt met teksten en woorden die bij een betekenisvol thema horen, dan ga je pas echt leren. Dan groeit je woordenschat en leg je veel betere verbanden.

In de wet staat al heel lang dat onderwijs zoveel mogelijk samenhang moet hebben. Toch zijn we al jaren gewend aan losse vakken. Gelukkig komt daar nu verandering in. Begrijpend lezen is geen apart vak meer. Taal en lezen kun je helemaal integreren in de wereldoriëntatie. Scholen snappen dat, maar vragen zich af: hoe doe je dat in de praktijk?’

Visuele ondersteuning: de kenniswand

In het kennisthema zit de kenniswand als werkvorm. Het is bij veel pilotscholen niet gelukt om die te maken of bij te houden. ‘Toch is de visuele ondersteuning van zo'n wand essentieel,’ weet Daniëlle. ‘We zullen leerkrachten moeten helpen hoe je zoiets slim en snel kunt organiseren, zonder dat het ingewikkeld wordt of veel tijd kost.’

Uit de pilot bleek dat het thema nóg meer ging leven op scholen waar wel een kenniswand was. De verbanden tussen de subthema's zijn dan visueel duidelijk. Leerlingen waren ook heel trots op hun producten en bepaalden gezamenlijk wat er op de kenniswand mocht hangen, bijvoorbeeld de boomdiagrammen.

In de snoepwinkel

Daniëlle begint haar draai al aardig te vinden en heeft flink wat aandachtsgebieden: taal, lezen, LIST, NT2, woordenschat en management en organisatie. Ook ontdekt ze DPL, Teach en OGW4D. ‘En ik ben zijdelings betrokken bij burgerschapsonderwijs en Vreedzaam. Ook daar is samenhang heel belangrijk. Het werk is ontzettend leuk. Ik kom op veel scholen, ontmoet veel mensen en mag overal een steentje bijdragen aan de ontwikkeling van het onderwijs. Ik voel me hier net Sjakie, uit Sjakie en de chocoladefabriek. De CED-Groep is voor mij een snoepwinkel vol prachtige onderwijsproducten, deskundige collega's en mooie klanten.’