Japan ontdekt Vreedzaam

Vreedzaam trekt internationale aandacht. De Japanse journaliste Noriko Akiyama bezocht vreedzame basisschool De Buutplaatsin Den Haag. In haar artikel beschrijft ze Vreedzaam zoals wij het al lang kennen:  

• de school is een kleine democratische samenleving
• je mag van mening verschillen en we luisteren naar elkaar
• iedereen is verschillend en dat is oké
• conflicten los je samen op
• als zelf oplossen niet lukt, kun je naar de leerlingmediator 

Wetenschap bevestigt effect 
Noriko pakte het grondig aan en sprak met Hessel Nieuwelink, lector Burgerschapsonderwijs en wetenschappelijk directeur van het Centre of Expertise Urban Education.  

Zij quote hem: 'Het programma helpt kinderen hun vermogen te ontwikkelen om samen te werken met anderen bij het oplossen van alledaagse problemen. Ze leren ook tolerantie te tonen, en begrip en empathie op te brengen voor de belangen van anderen, wat een langdurig positief effect heeft op hun verdere leven.' 

Vreedzaam is inmiddels ook te vinden in enkele klaslokalen in Japan. Hoe ziet dat eruit daar uit? 

Vreedzame Japanse klaslokalen 
Opvallend is hoe herkenbaar de reacties van Japanse leerlingen en leerkrachten zijn. Noriko bezocht een kinderdagverblijf in Ybetsu en schreef ook daar een artikel over. Zij beschrijft uitgebreid wat zij in de groepen zag.   

‘Ik heb altijd ruzie met mijn zus’ 
Met de handpoppen Aap en Tijger in haar handen gaat de pedagogisch medewerker in gesprek over ruzies. Wanneer is iets een ruzie en wanneer een conflict? Na afloop van de les spreekt ze met Nao Kudo (5).  

'Maak je wel eens ruzie?'  
‘Ik heb altijd ruzie met mijn grote zus Nene.’  
‘Wat heb je vandaag geleerd?’ 
‘Dat je geen ruzie mag maken. En dat je de afstandsbediening niet mag verstoppen. Maar je mag wel zeggen dat je het er niet mee eens bent.’ 

Minder problemen in de klas 
De organisatie werkt sinds 2019 met Vreedzaam. Een aantal keer per maand geven de leerkrachten 30 minuten Vreedzaam-lessen. Wat zij zien bij de leerlingen: de kinderen zeggen nu ‘nee, stop’ en stoppen ook als ze het horen. Ze herkennen beledigende woorden, wijzen elkaar erop en gebruiken ze minder. De pedagogisch medewerkers merken dat herhaling nodig blijft. Maar er zijn minder problemen in de klas en de resultaten worden zichtbaar.  

Dialoog werkt ook voor team 
De volgende stop voor Noriko: basisschool Ritsumeikan in Kyoto. Eén keer in de twee weken zijn er Vreedzaam-lessen van 45 minuten in leerjaar één en twee. In gesprek met de adjunct-directeur hoort zij dat het team ook veel leert: ‘Zelfs onder volwassenen bestaan er verschillende denkwijzen. Het is ook voor ons een belangrijke leermogelijkheid om te ontdekken hoe we via dialoog tot overeenstemming kunnen komen.’  

Actief met de gekleurde petjes 
Ook op deze school zijn resultaten zichtbaar: kinderen denken eerst na over hun gevoelens, met behulp van de rode, gele en blauwe petjes. Bij conflicten pakken ze petjes erbij en spreken hun gevoel uit. Alhoewel er nog geen officiële leerlingmediatoren zijn, bemiddelen leerlingen wel op het schoolplein.  

Van Den Haag tot Kyoto laten kinderen zien dat samenleven iets is wat je kunt leren. De lessen van Vreedzaam blijken niet gebonden aan een land of cultuur, maar spreken een universele taal van respect, dialoog en verantwoordelijkheid.