7 tips voor een flitsende start

Zo rol je de rode loper uit voor jezelf en je collega's

‘Een nieuwe groep ontwikkelt zich altijd in herkenbare fasen,’ vertelt Rob. ‘Een bekend model om deze groepsdynamica te doorgronden is het basismodel van Tuckman.’

Groepsdynamica: basismodel van Tuckman

1. forming: voorzichtig, afwachtend
2. storming: positie innemen, discussiëren
3. norming: gemeenschappelijke doelstellingen
4. performing: aan het werk
5. adjourning: afscheid nemen

‘Ik gebruik dit model vaak op scholen. Als je weet wat de kenmerken zijn van een bepaalde fase, dan kun je vervolgens bedenken: welke rol neem ik dan aan? Welke interventies passen bij deze fase? 

De gouden weken

De weken na de zomervakantie tot de herfstvakantie, de gouden weken, zijn daar een mooi voorbeeld van. De leerlingen komen nog wat stilletjes binnen. Door in die eerste fase een mooie basis te leggen voor samenwerking, kun je in de tweede fase regels met de klas bedenken. Hoe gaan we met elkaar om? Je helpt de klas een groep te worden. Doe je dat allemaal niet, dan gaat de groep de apenrots op om de pikorde vast te stellen. Dat wil je niet. En het hoeft ook niet.’ 

Maak de start belangrijk

Als je nog niet zo bedreven bent in lesgeven, kan het begin van het schooljaar spannend zijn. ‘Alle ogen zijn op jou gericht,’ zegt Rob. ‘Kun je jezelf staande houden? Hoe gaat de groep op je reageren? Het is leuk, maar het is ook heel begrijpelijk als je spanning voelt. Daarom heb ik zeven tips op een rij gezet: de do's voor een beginnende docent. Ik heb er heel bewust een rode loper bij gezet. Maak de start van jouw carrière maar belangrijk voor jezelf, en daarmee ook voor je leerlingen.’ 

7 tips voor de beginnende docent

1. Hoe ga je jezelf voorstellen aan de klas? Denk daarover na en bereid dit goed voor.
2. Zorg goed voor jezelf en neem elke pauze ook echt pauze.
3. Bereid je lessen goed voor.
4. Denk na over de regels in jouw klas en bespreek deze met je klas(sen). Maak niet te veel regels.
5. Zonder relatie geen prestatie. Investeer in de band met je leerlingen. Bedenk een lesactiviteit waardoor jij je leerlingen beter leert kennen.
6. Ingrijpen kan ook zonder de orde te verstoren. Bedenk drie manieren van ingrijpen die de orde niet verstoren en pas deze in de komende weken toe.
7. Onderwijs maak je samen. Plan een lesbezoek bij een collega in en nodig een collega uit in je les. 

Een gouden ervaring

Vorig schooljaar begeleidde Rob een school in die cruciale gouden weken. ‘De school wilde dat de gouden weken een gouden ervaring zouden zijn voor de startende docenten. Tot de herfstvakantie verzorgde ik elke week een training van twee uur over een specifiek thema. Trainingen maak ik altijd zo praktisch mogelijk. Ik maak daarbij veel gebruik van de technieken van Teach Like a Champion. Wat kun je morgen in je lessen doen om ze succesvoller te maken? Dit sloeg heel goed aan. Ik merk ook dat meer scholen met soortgelijke vragen komen. Het leeft echt.’

Goed opgeleide docentcoaches

Rob ziet een grote rol weggelegd voor docentcoaches voor het succes van startende docenten. ‘Teamleiders hebben het druk en bezoeken de klassen niet frequent. Als ze het al doen, dan is het om de beoordelen. Docentcoaches beoordelen niet, maar zetten in op groei en ontwikkelkansen. Zo ben ik nu docentcoaches aan het opleiden die startende docenten gaan coachen. De gouden weken begeleiden we dit jaar gezamenlijk, zodat de coaches dit volgend jaar zonder mij kunnen doen. Samen bezoeken we de lessen en we voeren feedbackgesprekken aan de hand van het GROW-model.’ 

Goed geborgd

‘Doordat de coach weet hoe het bij een docent is gegaan in de gouden weken, is het makkelijker om de begeleiding vorm te geven in het vervolg van het inductietraject,’ zegt Rob. ‘Dat is meteen een prima manier van borgen. Door dit train de trainer-principe ben ik straks overbodig. Dat is ook de bedoeling. Het is het grootste compliment dat ik kan krijgen.’ 

Inductiebeleid als basis

Rob waarschuwt voor te veel losse activiteiten en pleit voor een samenhangend inductiebeleid. ‘Ik vind het heel goed als scholen allerlei interventies inzetten. De inzet van docentcoaches bijvoorbeeld. Of het boek Bliksemstart, voor de eerste honderd dagen. Noem maar op. Natuurlijk, vooral doen! Maar zorg wel dat er een volledig plan ligt voor docentbegeleiding. Onze onderwijsprofessionals moeten zoveel weten en kunnen. Dat gaat niet allemaal vanzelf. Die rode loper moet er eigenlijk constant liggen.’

Uit de praktijk

Betere resultaten, minder verloop en een lerend klimaat: hoe kun je dit bereiken? 
Lees het artikel: Onderwijskwaliteit realiseren met een gemeenschappelijke taal en aanpak