In haar trainingen ziet Joanna dat professionals inclusie allemaal belangrijk vinden. ‘Maar als ik vraag: vind je dat je voldoende materiaal hebt? Geef je er voldoende aandacht aan? Heb je er een vorm voor gevonden? Dan blijkt dat vaak niet zo te zijn. Dit soort bewustwording is echt stap één.’
Nieuwsgierigheid als grondhouding
Voor sommige professionals kan aandacht voor inclusie en diversiteit voelen als weer iets extra's. ‘Maar het gaat om de grondhouding. Een houding waar nieuwsgierigheid de basis is. Een houding waarin je zorgt voor herkenbaarheid, maar ook voor een bredere blik. Spiegels en vensters noem ik dat.’
Stel vragen, besteed aandacht aan dat wat anders is, adviseert Joanna. ‘Over eten bijvoorbeeld, daar zijn altijd veel opvattingen over. Voor sommige ouders is de boterham tussen de middag helemaal niet vanzelfsprekend. Het gaat er dan niet om dat je dingen gaat doen zoals de ouders het willen. Het gaat om:
- oprechte nieuwsgierigheid
- open houding
- niet invullen voor een ander
Dit maakt echt een wereld van verschil in het contact.’
Een kind dat zich gezien en veilig voelt neemt initiatief, is onderzoekend, speelt, praat en zoekt contact. Als dat niet zo is, kan dit een signaal zijn van het tegenovergestelde. ‘Dan gaat het om vermijden, stil zijn, niet meedoen. Maar ook clownesk gedrag en negatief, aandachtvragend gedrag hoort daarbij.
Lijkt een kind ongeïnteresseerd? Dan kun je je afvragen: is wat je aan het doen bent wel bekend voor het kind?
- Herkent het kind zich in de speel-leeromgeving?
- Herkent het kind zich in het aanbod?
- Kan het kind zichzelf zijn?
Lijkt een kind ongeïnteresseerd? Dan kun je je afvragen: is wat je aan het doen bent wel bekend voor het kind?
‘Theedrinken bijvoorbeeld. Het wordt in veel culturen gedaan, maar de manier waarop en de betekenis ervan verschillen. Juist dat maakt het interessant om mee te nemen in het spel. Misschien heb je een leuke huishoek ingericht, maar sluit die niet aan bij de belevingswereld van alle kinderen. Dus dan stel ik de vraag: hoe kun je jouw speelomgeving herkenbaar maken voor alle kinderen?’
Constant afstemmen
Joanna is ook Uk & Puk- en Vreedzaam-trainer.
‘In die Uk & Puk-trainingen laat ik de professionals in kaart brengen: wie heb je in je groep? Hoe is jouw groep samengesteld? En hoe kun je dan vormgeven aan inclusie en diversiteit? We geven tips voor de speelleeromgeving, maar ook voor boeken, liedjes en activiteiten. Een groep verandert steeds, dus het blijft zaak om je te blijven verdiepen en aanpassen aan de context en omgeving van alle kinderen.’
Vreedzaam heeft speciaal aanbod voor de kinderopvang. Zowel in de trainingen als in de materialen is gerichte aandacht voor inclusie en diversiteit. Er is een heel blok over het onderwerp: ‘We zijn allemaal anders’. ‘We zoomen diep in op het onderwerp. Ik vind het altijd heel fijn om te zien hoe blij de deelnemers zijn met de handvaten die ze krijgen.’
‘Onze groep is niet zo divers’
‘Terwijl iedere groep divers is.’ Joanna legt het uit. ‘Diversiteit gaat veel verder dan huidskleur. Denk aan leeftijd, etniciteit, gender, talenten, uiterlijke kenmerken, persoonlijkheid en religie. Misschien heeft een kind twee moeders, of woont het in een pleeggezin. Maar ook verschillen in tempo of intelligentie zorgen voor diversiteit.’
De CED-Groep definieert inclusie zo: insluiting van alle groepen en individuen op basis van gelijkwaardige rechten en plichten. In een inclusieve pedagogische praktijk is er ruimte voor verschillende talen, variatie in spel, met respect voor ieders tempo en ontwikkelingsniveau.
Advies
Actueel
