Zml-congres 2026: ‘Wat fijn om te praten met mensen die herkennen wat we meemaken’

In de stromende regen druppelden de deelnemers letterlijk binnen. Nadat iedereen koffie had gehaald en de badge had opgepikt, trapte het congres af. Zes onderwijsadviseurs van het Team Gespecialiseerd Onderwijs verzorgden afwisselende en praktische workshops, helemaal gericht op zml-onderwijs. Kijk mee terug én ontdek tips uit de workshops.

Aftermovie: kijk mee terug

In de video zie je beelden van het congres en de workshop. Twee deelnemers vertellen wat ze hebben geleerd.

Paulien Dozelencic-Stubbe, onderwijsassistent:
'Wij hebben de workshop Teach Like a Champion gevolgd voor het zml-onderwijs. We hebben nu de drempel-techniek geleerd. Eigenlijk passen we die al toe, maar die kunnen we nog specifieker maken en nog meer toepassen op een nog betere manier.

En ook wisselmomenten zoals bij de binnenkomst hebben de leerlingen bakken op hun tafels staan en eigenlijk willen we die dan ook net na de pauze ook toe gaan passen. En dan andere materialen zoals klei of tekenen. Iets wat ze al kennen maar toch zelfstandig kunnen gaan doen.'

Tanja Spapen, leerkracht:
'Ik heb de workshop gevolgd van Klimmen in de Klas over de participatieladder. Laag niveau, die kunnen ook taakjes doen en meedenken. Alleen is de keuze, het stapje dan veel kleiner. Dus eigenlijk ook wel weer ideetjes opgedaan die kan toepassen in de klas.

En ik had ook een mooi voorbeeld van een leerling die heel graag de taak printen wilde doen maar zelf nietzo handig nog is om dat alleen te doen. Dus heb ik de leerling gekoppeld die dat al eerder heeft gedaan, die taak en die gaat dan met die leerling mee om het hem te leren. Dus toen waren twee leerlingen heel trots. Dat koppel ik nu dan aan die participatieladder, waar ik nog niet eens zo bewust van was.'

Wat zijn de belangrijkste inzichten uit de workshops?

1 Nieuwe kerndoelen, wat nu?

In deze workshop stonden de nieuwe, functionele kerndoelen centraal: wat betekenen ze voor zml-professionals en hun onderwijs? De deelnemers doken in groepjes in de kerndoelen.

Trainer Judith Raaphorst: ‘Wat de kerndoelen gaan betekenen verschilt per school. Maar het is in ieder geval een kans om je hele onderwijs weer eens goed onder de loep te nemen. Sommige deelnemers zagen weinig verandering. Anderen wilden de doorlopende leerlijn beter vormgeven of meer samenhang in het onderwijs brengen.’

2 Teach Like a Champion in het zml

Als iets niet lukt? Wat lukt dan wel? In deze workshop heette trainer Astrid Tümkaya de deelnemers in de eerste 10 minuten welkom bij de deur met de 'Drempel'. Ze zette hen meteen aan het werk met een 'Begintaak' en verhoogde de deelnameratio door 'Laat maar Zien' en 'Draai en Praat'. Deelnemers hebben ontdekt hoe kleine, concrete aanpassingen in het didactisch handelen een groot verschil kunnen maken voor de leerlingen. Structuur en hoge verwachtingen dragen bij aan groei. Ook voor de zml- leerling.

Na een dik uur vol technieken ging iedereen met een duidelijk doel de deur weer uit: 'Welke techniek ga jij uitproberen in je groep?' En was je dat toch weer even kwijt? Astrid helpt iedereen eraan herinneren: ’Houd de komende weken je brievenbus maar in de gaten!’

3 Opbrengstgericht spelen in het zml-onderwijs

Leren door te doen, met spelmateriaal als methode. Tot verrassing van de deelnemers had trainer Maria Leemans-Eijs had zakken vol met schuursponsjes, autootjes en wasknijpers bij zich.

‘Met elk materiaal kun je spelen en daarmee bijvoorbeeld reken- en taaldoelen bereiken,’ vertelt Maria. ‘Het is wel belangrijk om eerst goed in beeld te hebben hoe de leerlingen spelen, welk ontwikkelingsniveau ze hebben en wat de speelmogelijkheden in de klas zijn. Door vervolgens concrete doelen te stellen kun je bouwen, sorteren, wegen en verzamelen.’

4 Klimmen in de klas

Ieders stem doet ertoe. Dat is de overtuiging die professionals in het zml-onderwijs verbindt. Het delen van ervaringen stond dan ook centraal in de workshop van trainer Ivon Oosterbeek.

‘De participatieladder helpt daarbij bewust te kijken naar de mate waarin leerlingen kunnen meedenken, meepraten, meebeslissen en meedoen. Het maakt zichtbaar welke keuzes we aanbieden en hoeveel invloed leerlingen daadwerkelijk krijgen. Een mooi inzicht om mee te nemen naar de school.’

5 Gedrag is een vak: leergedrag in de praktijk

Cindy Slegers hoorde na haar workshop: 'Oh, we moeten dus veel meer vooruitkijken en op niveau gaan werken, ook aan gedrag.' En: 'Wij werken nog vooral kindvolgend. Dat moet dus anders.' Ook gaven deelnemers aan: 'We weten nu wat we mogen vragen en verwachten van onze leerlingen.'

Cindy: ‘Werken met deze fantastische doelgroep vraagt vaak omdenken van leerkrachten. Hoe kunnen we het onderwijs zo goed mogelijk laten aansluiten. Waarbij we niet moeten vergeten dat we er zijn om deze leerlingen verder te helpen in hun ontwikkeling vanuit onderwijs. Ze kunnen vaak meer dan wij denken. Vanuit hoge verwachtingen willen we daarom toewerken naar de stip op de horizon, opbrengstgericht en ambitieus.’

6 Traumasensitief lesgeven in het zml

In het zml-onderwijs zit het traumasensitief werken eigenlijk al in de genen. Je weet als geen ander hoe je achter gedrag kan kijken en wat kinderen nodig hebben om te reguleren.

Trainer Anja de Munnik-Bakker zoomt in haar workshop in op de professionals zelf: ‘Werken met deze prachtige doelgroep is mooi. Maar het kan ook zwaar zijn. Professionals hebben elkaar nodig om het elke dag goed vol te houden. En: iedereen heeft zijn eigen onzichtbare koffer bij zich. Traumasensitief onderwijs is ook omzien en zorgen voor elkaar.’

Mis de volgende niet
Heb je het congres gemist? Wie weet ben jij er de volgende keer wel bij. Dan organiseren we namelijk een grotere editie. Houd de nieuwsbrief goed in de gaten.

Wil je je verder verdiepen in de onderwerpen? Dat kan: bekijk de cursussen.