In stilte een som maken? ‘Laat leerlingen vooral ook praten’

Net als het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs pleit Johan hiervoor: 

• ruimte voor non-routinematige opdrachten
• praten over sommen
• kennis van rekenmodellen 

  
Een voorbeeld 
Wat bedoelen we met oppervlakte? Veel leerlingen antwoorden: lengte x breedte. Maar dat is een procedure, geen betekenis. Wat bedoelen we dan met oppervlakte? Wat zie je in de klas waarvan je de oppervlakte kunt bepalen? Het digibord, de tafels, de vloer: ‘Het maakt duidelijk wat ze aan het uitrekenen zijn. Dit draagt bij aan de functionele gecijferdheid aan het eind van de basisschool.’  

Vaardigheden voor echte rekenproblemen
Want leerlingen hebben vaardigheden nodig om rekenproblemen in het echt op te lossen. Hoeveel liter verf heb je nodig als je een muur gaat schilderen? Ook referentiematen helpen daarbij. Hoe groot is een vierkante decimeter? ‘Dit gaat leven als ze weten dat dat ongeveer de maat van een handpalm is,’ zegt Johan.  

Rekenen buiten de routine 
Context helpt de leerlingen. Johan: ‘Er zijn routinematige contextopgaven, waarbij de procedure voor leerlingen snel duidelijk is. Optellen, vermenigvuldigen, delen. Maar de kracht zit in non-routinematige opdrachten. Dan moeten leerlingen echt nadenken:  

Hoe ga ik dit probleem oplossen? 
Wat is mijn plan?  
Hoe ga ik het uitvoeren?  
Klopt mijn oplossing?  
En: was dit de meest efficiënte manier?’ 

In gesprek over de som 
‘Ik wist niet dat ik leerlingen ook over sommen moet laten praten,’ hoort Johan vaak. ‘Maar zonder dat gesprek is er alleen controle op het antwoord. Terwijl juist de aanpak veel zegt over begrip. Deze aanpak wordt het meest duidelijk als leerlingen het verwoorden, zodat je hun denken kunt horen.’  

Om hierover te kunnen praten, hebben leerlingen taal nodig, strategieën, maar ook parate kennis. Bijvoorbeeld bij meten en meetkunde: hoeveel dagen zitten er in een week, hoeveel weken in een jaar? 'Dat moeten ze weten om rekenproblemen te kunnen oplossen.'  

Leidraad van het NKO
Het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs publiceerde onlangs een leidraad voor betekenisvol en doelgericht reken-wiskundeonderwijs in groep 3-8.  ‘Een mooie leidraad,’ vindt Johan. ‘Ik herken veel punten die wij ook in onze trainingen steeds weer onder de aandacht brengen.’  

Meer verdieping op rekengebied
We begeleiden je graag in het succesvol uitvoeren van goed rekenonderwijs. Bijvoorbeeld met een rekenverbetertraject voor het hele team. Maar ook voor jou als individuele leerkracht zijn er workshops en cursussen die je helpen om het maximale uit elk kind te halen. Met hulp van onze onze expertise komt het gevraagde referentieniveau 1S binnen handbereik!