Taakspel

De oplossing? Taakspel! Met Taakspel stimuleer je gewenst gedrag. En dát verbetert de sfeer in de klas. 

Wat is Taakspel?
Al spelend laat je met Taakspel taakgericht gedrag van je leerlingen toenemen en regelovertredend gedrag afnemen. Taakspel maakt gebruik van de positieve controle op gedrag waarbij het gewenste gedrag direct en veel aandacht krijgt en het ongewenste gedrag zoveel mogelijk wordt genegeerd. Daardoor neemt onrustig en storend gedrag af. De leerlingen kunnen dan beter en taakgericht werken. Bovendien ontstaat er een prettiger klassenklimaat. 

Voor wie?
Taakspel is er voor groep 3 t/m 8 van het basisonderwijs, voor kleutergroepen en voor leerlingen in het gespecialiseerd onderwijs.

Hoe werkt Taakspel?
Taakspel is een groepsgerichte aanpak waarbij leerlingen leren zich beter aan klassenregels te houden. Taakspel wordt tijdens de reguliere les gespeeld, bijvoorbeeld tijdens lezen of rekenen. De leerlingen worden door de leraar in teams ingedeeld, waarbij elk team een mix is van leerlingen met veel, leerlingen met gemiddeld en leerlingen met weinig regelovertredend gedrag. Tijdens het spel stimuleren de leerlingen elkaar om zich aan de regels te houden die de kinderen samen met de leerkracht hebben afgesproken. Die regels zijn allemaal positief geformuleerd, zoals: 

Ik ben stil in de gang.
Ik steek mijn vinger op als ik iets wil vragen. 

 
Het spel bevat allerlei mechanismen die ervoor zorgen dat het écht werkt. Hoe werkt dat dan in de praktijk? De kinderen werken in teams. Ieder team krijgt een aantal kaartjes. Naast de afgesproken regels spreekt de klas ook een beloning af. Denk aan beloningen als langer buiten spelen, of langer voorlezen uit dat spannende boek. Houdt iemand uit het team zich niet aan een regel? Dan verliezen ze een kaartje. Dit maakt dat leerlingen elkaar gaan aanspreken. Iedereen wil natuurlijk de beloning in de wacht slepen. De leerkracht reageert niet op ongewenst gedrag en haalt alleen maar een kaartje weg. 

De aanpak van de leerkracht is cruciaal voor het effect. Daarom zijn training en begeleiding noodzakelijk en kun je Taakspel alleen gebruiken wanneer je een Taakspelcertificaat hebt gehaald en bent getraind door een onderwijsadviseur met Taakspellicentie.

Achtergrond van Taakspel
Taakspel is geïnspireerd op The Good Behavior Game uit Amerika. De belangrijkste technieken voor Taakspel zijn:  

• Gedragsinstructie (vertellen welk gedrag gewenst is);
• Modelleren (leerlingen leren van elkaar), positieve bekrachtiging van gewenst gedrag (complimenteren/belonen);
• Afzwakken van ongewenst gedrag (door middel van een passende ‘boete’);
• Uitdoven van ongewenst gedrag (negeren);
• Visuele feedback van resultaten (bijvoorbeeld op een teamposter).

Effectstudie
Uit studies blijkt telkens weer dat het programma zeer effectief is. Wereldwijd is er nog steeds veel belangstelling voor The Good Behavior Game en Taakspel. 

Ook in 2024 is er onderzoek uitgevoerd naar de effecten van Taakspel. We zijn er heel trots op dat Taakspel nog steeds een effectieve interventie blijkt. Het heeft in het primair onderwijs een positieve invloed op: 

• klasdynamiek
• leerklimaat
• sociale interacties 

Dit merkten leraren
Leraren die Taakspel hebben gespeeld in hun klas, merkten dat de interventie bijdraagt aan een gestructureerde leeromgeving en helpt bij het verbeteren van taakgericht gedrag. Vermoedelijk versterkt Taakspel ook de leraar-leerling relatie. Vooral jongens lijken baat te hebben bij de interventie, terwijl de effecten voor meisjes minder uitgesproken zijn. Ook zijn er aanwijzingen dat Taakspel een positief effect heeft op het gedrag van jongere leerlingen: het onderzoek suggereert een sterkere afname van gedragsproblemen bij deze leerlingen. 

Hoe zag het onderzoek eruit?
Bij de zestien deelnemende scholen aan het onderzoek werkten dertig klassen met Taakspel, en dertig klassen niet. Het effect is vastgesteld door een voor- en nameting binnen één schooljaar. Daarnaast werd een implementatievragenlijst afgenomen en is er geobserveerd in de lessen. 

De CED-groep gebruikt de resultaten van het onderzoek om het implementatietraject nog beter in te richten.

Goedgekeurd anti-pest programma
Het rapport ‘Wat werkt tegen pesten?' (2018) beschrijft de effectiviteit van kansrijke programma’s tegen pesten in de Nederlandse onderwijspraktijk. Een van die kansrijke programma’s is Taakspel. Taakspel is meermaals onderzocht en een effectief gedragsveranderingsprogramma gebleken. Uit het onderzoek ‘Wat werkt tegen pesten’ blijkt Taakspel ook een positieve invloed te hebben op pestgedrag. Voorwaarde is wel dat Taakspel goed wordt geïmplementeerd. Onderwijsadviseurs met een Taakspellicentie ondersteunen scholen bij deze implementatie.

Implementatie
Een implementatietraject is nodig om Taakspel in te voeren en de beoogde effecten te behalen. Je kunt Taakspel daarom alleen inclusief begeleiding aanschaffen. De begeleiding bestaat uit trainingen en klassenconsultaties. De implementatie verloopt in drie fasen: de invoeringsfase, de uitbreidingsfase en de generalisatiefase.

1. In de eerste fase leer je Taakspel goed uitvoeren.
2. In de tweede fase ga je Taakspel toepassen in verschillende onderwijssituaties.
3. Het doel van de derde fase is dat je de effecten die je binnen Taakspel bereikt, ook zonder Taakspel gaat realiseren.

Naast leraren kunnen ook interne Taakspel begeleiders opgeleid worden, die klassenconsultaties kunnen uitvoeren en Taakspel in de school borgen. Dit zorgt voor duurzame implementatie.